Go to content
Twój koszyk

Zajadasz stres słodyczami? Zobacz, jak się od tego uwolnić

Stres, Zdrowie

Zajadasz stres słodyczami? Zobacz, jak się od tego uwolnić

Young woman with longboard in cherry blossom alley

Znasz ten scenariusz? W zmęczeniu, stresie, czy w tak zwanym „dołku” odruchowo sięgasz po słodycze. Czekolady, batoniki, cukierki. Napoje energetyczne o szemranym składzie. Takim działaniem zapewniasz sobie tylko więcej nerwów i wyczerpujesz swoje pokłady energii organizmu. Jak to działa, i co zrobić, by uwolnić się z błędnego koła słodkiego nawyku, za który słono płacimy zdrowiem?

Wpływ cukru na organizm

Wszyscy wiemy, że jest zły, ale jak dokładnie nam szkodzi? Nadmierne spożycie białego cukru powoduje zwiększone wydzielanie insuliny, a następujący po nim spadek sprawia, że jesteśmy rozdrażnieni i zmęczeni. Cukier napędza stany zapalne, zwiększając naszą podatność na infekcje i choroby, a także zaburza komunikację między neuronami, przez co gorzej nam się myśli i trudniej koncentruje. Koszt chwili słodyczy jest zbyt wysoki – dlaczego w takim razie nie potrafimy sobie jej odmówić?

Z cukrem mamy, jako ludzkość, dość niezwykłą relację. Jest składnikiem kuchni od raptem trzystu lat, więc miał późny start, a karierę mimo to zrobił zawrotną. Łakniemy go niemal instynktownie,  choć jest tzw. pustą kalorią – nie dostarcza żadnych cennych składników odżywczych (witamin, minerałów, czy błonnika). Przyczyna jego powodzenia tkwi gdzie indziej.

To właśnie silne działanie, jakie wywiera na konkretne rejony mózgu, sprawia, że cukier może zaburzać naszą kontrolę.

Słodkie złego początki – czyli cukier w diecie dziecka

Moja własna „relacja” z cukrem, jak u wielu z nas, sięga czasów dzieciństwa. Wciąż pamiętam kwadratowe opakowanie czekolady (w nazwie dość mylące słowo „sport”), którą dostawałam od babci po powrocie ze szkoły. W ten sposób słodki smak skutecznie wrył mi się w pamięć jako sygnał: można odpocząć, odetchnąć, koniec obowiązków – czas na przyjemności. Skojarzenie utrwaliło się na tyle skutecznie, że już w dorosłości odruchowo sięgałam po słodycze żeby się pocieszyć, wynagrodzić, albo dodać sobie energii.


Każda z sytuacji, które wyzwalała u mnie pragnienie cukru – smutek, napięcie, zmęczenie – to pewien rodzaj dyskomfortu, czyli stanu, z którego organizm będzie próbował wrócić do normy. Inaczej mówiąc – każda z nich to po prostu stres.

Zajadanie stresu – jaki jest schemat?

To dlatego tak trudno jest nam się oprzeć pokusie krótkotrwałego uśmierzenia przykrości –

w stresie siła woli jest osłabiona, a przez to my – bardziej podatni na automatyczne, wyuczone nawyki

Stres powoduje zakłócenie sygnałów łaknienia i sytości. „Stan alarmowy” wywołany przez napięcie sprawia, że większość normalnych rytmów fizjologicznych zmienia swój bieg. W krótkotrwałym stresie często nie czujemy głodu – adrenalina, wydzielana przez nadnercza, hamuje łaknienie. Natomiast stres przewlekły jest jak awaryjna przełączka, która z czasem przestaje „wskakiwać” z powrotem na miejsce. Inaczej: ciało nie pamięta, co dla niego dobre. Dąży tylko do tego, co choćby chwilowo zmniejsza dyskomfort.

Uzależnienie od cukru

W tym momencie wkracza pocieszenie w postaci cukru. Stres bowiem powoduje obniżenie poziomu serotoniny – czyli hormonu szczęścia, a organizm łaknie wyrównania zaburzonej równowagi. Cukier, który zwiększa chwilowo produkcję serotoniny, pozornie tę równowagę przywraca.
Aktywizuje też rejony mózgu odpowiedzialne za poczucie przyjemności.

To tak zwany układ nagrody – te same struktury, które pracują, kiedy patrzymy na ukochaną osobę, czy słyszymy komplement.

Powtórzmy: cukier daje (zgubną) możliwość samodzielnego dostarczania sobie takich odczuć w mózgu, które w normalnych warunkach zależą od obecności – i przychylności – drugiej osoby. Nie zaskakują wobec tego wyniki badań wskazujące, że może uzależniać silniej niż narkotyki.

Jak odstawić cukier?

Już wiesz, jaki mechanizm sprawia, że cukier może być niebezpieczny. Jak zatem uwolnić się z błędnego koła nawyku, który tylko dokłada Ci zmęczenia i stresu?

1. Naucz się zauważać stany, w których najtrudniej ci oprzeć się słodyczom.

Silne wzburzenie, smutek, napięcie, gniew – to nie są najlepsze momenty na przegląd szafki z przekąskami. Jeśli zaczniesz przyglądać się swoim emocjom, zwiększysz szanse na to, że nie przejmą nad tobą kontroli. Niezbędne do tego jest jednak ich zauważenie i nazwanie.

Pamiętaj, że emocje to w gruncie rzeczy tylko procesy biochemiczne, które potrafią nami kierować – ale w równym stopniu kierować nimi możesz ty.

2. Znajdź alternatywne sposoby radzenia sobie z emocjami.

Mindfulness. Uczy autorefleksji i samodzielnego, świadomego wpływania na swoje samopoczucie. Ponieważ mindfulness i medytacja mają zdolność przekształcania mózgu – co zostało potwierdzone badaniami – pomagają również zbudować nowe połączenia neuronalne, i co za tym idzie, kształtować nowe nawyki i zdrowsze sposoby radzenia sobie z emocjami.


Ruch. Aktywność fizyczna wyzwala endorfiny – naturalne opioidy, które poprawiają humor i dodają energii na długo po zakończeniu ćwiczeń. To zastępcze źródło przyjemności, jaką daje cukier – ale bezpieczne i korzystne dla zdrowia. Co więcej, regularny ruch pomaga lepiej radzić sobie ze stresem i normalizuje gospodarkę insulinową organizmu.


Suplementy – na przykład składniki, które pomagają organizmowi adaptować się nawet do wymagających warunków otoczenia, jak adaptogeny (zawarte w Less Stress from Plants). Przyjmowane regularnie pomogą stopniowo niwelować odczuwane napięcie i stres, od których uciekasz „w cukier”. Co więcej, codzienny nawyk suplementacji może pomóc Ci zmotywować się do pozostałych zmian – bo skoro już inwestujesz w swoje zdrowie i samopoczucie, czemu nie wprowadzić więcej korzystnych nawyków?

Wyrównaj dietę tak, żeby zapobiec wahaniom poziomu cukru.

Łaknienie cukru może też być spowodowane wahaniami jego poziomu we krwi, dlatego jedz tak, żeby utrzymywać go w ryzach. Możesz to zrobić, korzystając z diety Montignaca, która opiera się na żywności o niskim indeksie glikemicznym, czyli utrzymującej niewielką amplitudę skoków insulinowych. To z kolei zapobiega napadom wilczego głodu i łaknienia słodyczy o natężeniu typu „silniejsze ode mnie”.

Wszystko z umiarem

Teraz, kiedy już wiesz, jak pozornie niewinne „coś słodkiego” działa na organizm, może się wydawać, że jedynym słusznym wyjściem jest całkowite wyeliminowanie cukru z diety. Być może ta opcja jest dla Ciebie dobra – sprawdź, przekonaj się, jak będziesz się czuć po odstawieniu go, choćby po to, by lepiej poznać siebie i swój organizm. Radzimy jednak nie obciążać się dodatkowo podejściem typu „wszystko albo nic” – jak radzą psychodietetycy, takie kategoryczne i surowe ujęcie tematu odżywiania może skutkować tylko większym poczuciem winy, np. jeśli któregoś wyjątkowo stresującego dnia nie wszystko pójdzie tak, jak sobie założyliśmy, i „zgrzeszymy” odstępstwem od diety. A stąd już blisko, by to poczucie winy było tak silne, by wymagało dalszego uśmierzenia jedzeniem.

Daj sobie przestrzeń

Najważniejsze, co możesz dla siebie zrobić, to pozwolić sobie na odczuwanie i pogłębić umiejętność nazywania emocji. Badania pokazują, że już samo dostrzeżenie i wypowiedzenie (choćby po cichu, czy „w głowie”), że w tej chwili czujesz: gniew, zagubienie, zdenerwowanie czy smutek, sprawia, że stan negatywnego wzbudzenia mija szybciej. Warto dać sobie przestrzeń na emocje, zamiast tłumić je zajadaniem. Wtedy życie być może nawet nie będzie wymagało dodatkowego osładzania 🙂

Zdjęcie: iStock

O autorce

bukiet kwiatów z sesji dla from plants
Redakcja from Plants Zobacz inne artykuły
Poleć artykuł

Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Zainteresuje Cię również
Zbliżenie na błękitne oko patrzące w niebo
Koncentracja

Stany skupienia. Jak poprawić koncentrację?

Praca umysłowa w dzisiejszych czasach jest nie lada wyzwaniem. Pracujemy intensywnie i długo, jednocześnie zajmując się kilkoma sprawami jednocześnie. Prawda jest jednak taka, że z natury nie jesteśmy stworzeni do multitaskingu. Nie jesteśmy w stanie skupić się […]